Maja Łosiewicz, prawnik
Oświadczenie zarządu o wniesieniu wkładów na pokrycie kapitału zakładowego przez wszystkich wspólników, jest dokumentem który należy złożyć do Sądu podczas rejestrowania spółek kapitałowych oraz przy podwyższeniu kapitału zakładowego. Dokument ten potwierdza, że wkłady wspólników lub akcjonariuszy zostały rzeczywiście wniesione w całości przed rejestracją spółki w Krajowym Rejestrze Sądowym.
Kodeks spółek handlowych nakłada literalny obowiązek złożenia oświadczenia o pokryciu kapitału zakładowego przez zarząd spółki (art. 167 § 1 pkt 2 KSH w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością oraz art. 320 § 1 pkt 3 KSH w spółce akcyjnej). Doniosłość prawna przedmiotowego oświadczenia potrafi być deprecjonowana podczas procesu zakładania Spółki, a nierzadko jest ono składane przed faktycznym wniesieniem całości kapitału do Spółki. Jest to istotny błąd członków Zarządu, który niesie za sobą dotkliwe skutki prawne.
W praktyce można zaobserwować, iż przy okazji zawarcia umowy spółki zarząd często podpisuje jednocześnie wszystkie konieczne oświadczenia celem złożenia wniosku o rejestrację Spółki w Krajowym Rejestrze Sądowym. Jednak zdarza się, iż rzeczywiste wniesienie środków na pokrycie kapitału zakładowego zostaje dokonane po kilku dniach, czy nawet tygodniach, od wniesienia wniosku o rejestrację Spółki wraz z załącznikiem w postaci oświadczenia. Zaznaczenia wymaga, że w niektórych przypadkach dochodzi również do sytuacji, w których środki przeznaczone na pokrycie kapitału zakładowego nie zostają ostatecznie uiszczane przez wspólników, co może prowadzić nawet do rozwiązania Spółki.
Zarząd jest zatem obowiązany do samodzielnej i rzetelnej weryfikacji faktycznego wniesienia całości wkładów przez wszystkich wspólników. Złożenie nieprawdziwego oświadczenia o pokryciu kapitału zakładowego tworzy bowiem wysokie ryzyko poniesienia przez członków zarządu odpowiedzialności cywilnej oraz karnej. Należy pamiętać, iż to nie na wspólnikach ciąży odpowiedzialność za niezgodne ze stanem rzeczywistym oświadczenie o wniesieniu przez nich kapitału zakładowego. Zatem, już na etapie zawiązywania Spółki, koniecznym jest przewidywanie przez członków Zarządu ewentualnych i negatywnie oddziałowujących na relacje ze wspólnikami zdarzeń jak np. konflikt wspólników z członkiem Zarządu, czy nawet drobnych nieporozumień które mogą wyniknąć podczas prowadzenia codziennych spraw Spółki.
Zgodnie z art. 291 KSH oraz analogicznie art. 479 KSH, członkowie zarządu odpowiadają wobec wierzycielispółki solidarnie ze spółką przez trzy lata od dnia zarejestrowania spółki lub zarejestrowania podwyższenia kapitału zakładowego, jeżeli umyślnie lub przez niedbalstwo podali fałszywe dane w oświadczeniu. Pojęcie umyślności, w cywilnoprawnym jego znaczeniu, obejmuje zarówno działanie z zamiarem bezpośrednim – które może przejawiać się w działaniu z chęcią złożenia fałszywego oświadczenia – jak i z zamiarem ewentualnym, tj. kiedy członek zarządu godzi się na powstanie takiego skutku. Zgodnie z powyższym, w przypadku braku podjęcia podstawowego działania, jak np. weryfikacji wniesionych wkładów poprzez uzyskanie potwierdzenia przelewów od wspólników, może zostać uznane za wystarczające niedbalstwo do przypisania winy członkowi zarządu.
Powyższą odpowiedzialnością objęte są wszelkie długi Spółki niezależnie od źródła ich powstania. Odpowiedzialność ta nazywana jest w doktrynie odpowiedzialnością o charakterze nieodszkodowawczym oraz równorzędnym ze spółką. Oznacza to, że w przedmiotowej sytuacji jedynie od wierzyciela zależy, czy będzie dochodził przysługującej mu należności od Spółki, czy też członka Zarządu. Wskazania wymaga, iż również od wierzyciela zależy, od którego z członków Zarządu, w przypadku zarządu wieloosobowego, chce on dochodzić roszczenia.
Podkreślić należy, iż w powyższym artykule nie zastrzeżono odpowiedzialności solidarnej między członkami zarządu. Stosownie do art. 369 KC nie można domniemywać, iż zobowiązanie jest solidarne, jeżeli nie wynika tak z ustawy lub z czynności prawnej. Zatem w sytuacji gdy zarząd wieloosobowy podpisał oświadczenie o wniesieniu kapitału zakładowego podając przy tym fałszywe dane, wierzyciel Spółki może żądać zaspokojenia roszczenia od wybranego przez siebie członka Zarządu. Jednak po zaspokojeniu się wierzyciela z majątku członka Zarządu, nie przysługuje mu roszczenie regresowe, tj. nie może on żądać zwrotu wyegzekwowanej należności od pozostałych członków Zarządu bądź Spółki w całości lub w części.
W treści powyższych przepisów wprost wskazuje się, iż sam czyn podania fałszywych danych w oświadczeniu o którym mowa w art. 167 § 1 pkt 2 KSH oraz art. 320 § 1 pkt 3 KSH, powoduje nieograniczoną odpowiedzialność. Nie sposób doszukać się w treści przepisu możliwości uniknięcia skutków prawnych czynu złożenia niezgodnego oświadczenia ze stanem faktycznym. Czy to w przypadku braku wniesienia kapitału zakładowego, czy nawet przy jego późniejszym wniesieniu, nie powoduje to uchylenia lub ograniczenia odpowiedzialności zarządu.
W tym kontekście należy zatem uznać, iż członek Zarządu nie ma możliwości uchylenia się przed poniesieniem odpowiedzialności wynikającej z art. 291 KSH oraz art. 479 KSH. Jedynym ograniczeniem przewidzianym w przedmiotowym przepisie jest czas, z upływem którego odpowiedzialność członków Zarządu wygasa, tj. z upływem trzech lat od dnia zarejestrowania spółki lub zarejestrowania podwyższenia kapitału zakładowego.
Niezależnie od odpowiedzialności cywilnej, członkowie zarządu spółek kapitałowych narażeni są również na odpowiedzialność karną m.in. na podstawie art. 587 KSH. Przepis ten przewiduje sankcje w postaci grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do dwóch lat w przypadku ogłoszenia nieprawdziwych informacji – przede wszystkim przez członków zarządu – przy wykonywaniu przez nich obowiązków względem Spółki. W przypadku skazania za przestępstwo z art. 587 sankcją ex lege jest również zakaz pełnienia funkcji w organach spółek handlowych oraz zakaz pełnienia funkcji likwidatora. Zakaz ten ustaje z upływem piątego roku od dnia uprawomocnienia się wyroku skazującego, chyba że wcześniej nastąpiło zatarcie skazania.
Konkludując, złożenie oświadczenia o pokryciu kapitału zakładowego nie jest wyłącznie formalnym elementem procedury rejestracyjnej, lecz deklaracją obciążoną istotnym ryzykiem prawnym. Należy zatem uznać, że podpisanie przedmiotowego oświadczenia przez członków zarządu wymaga od nich staranności i świadomości dotkliwych konsekwencji prawnych wynikających z podania nieprawdziwych danych. Przepisy Kodeksu Spółek Handlowych w powyższym zakresie, mają na celu zapewnienie rzetelności informacji przekazywanych do Krajowego Rejestru Sądowego oraz ochronę szerokorozumianego bezpieczeństwa obrotu gospodarczego.
Klikając „Akceptuję cookies”, zgadzasz się na przechowywanie plików cookie na swoim urządzeniu w celu usprawnienia nawigacji w witrynie, analizy korzystania z witryny i pomocy w naszych działaniach marketingowych.