Zawieszenie czy likwidacja oddziału – o czym musi pamiętać dyrektor?

Zawieszenie czy likwidacja oddziału – o czym musi pamiętać dyrektor?

Paulina Kozłowska, adwokat

Braki kadrowe, rosnące koszty działalności, spadek ilości świadczeń czy utrzymujące się straty finansowe mogą skłonić dyrekcję szpitala do czasowego wstrzymania pracy oddziału albo podjęcia decyzji o jego likwidacji. Choć oba rozwiązania mogą prowadzić do podobnego skutku, ich konsekwencje prawne są odmienne. 

„Zawieszenie oddziału” to czasowe, częściowe zaprzestanie działalności leczniczej w rozumieniu art. 34 ust. 1 pkt 2 ustawy z 15.04.2011 r. o działalności leczniczej (u.d.l.). Dotyczy stacjonarnych i całodobowych świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych i może trwać nie dłużej niż 6 miesięcy. Oznacza możliwość całkowitego wstrzymania udzielania świadczeń w oddziale, przy założeniu wznowienia działalności po ustaniu przyczyny.

Ustawa nie określa katalogu przyczyn uzasadniających czasowe zaprzestanie działalności. Może nią być brak personelu umożliwiającego na bezpieczne udzielanie świadczeń i spełnienie wymaganych warunków. Składany w tym zakresie wniosek powinien wykazywać rzeczywistą potrzebę wstrzymania działalności, jej zakres i przewidywany okres, a także sposób zabezpieczenia pacjentów.

Nie należy traktować sześciomiesięcznego limitu jako okresu, który można przedłużać. Już na etapie pierwszego wniosku szpital powinien dysponować realnym planem wznowienia świadczeń.

Czasowe zaprzestanie działalności wymaga uprzedniej zgody wojewody. W przypadku SPZOZ wniosek dyrektora powinien być poprzedzony uzyskaniem opinii rady społecznej (art. 48 ust. 2 pkt 4 u.d.l.). Warto wcześniej poinformować podmiot tworzący o przyczynach i skutkach planowanej przerwy. Sama procedura nie wymaga jednak jego uprzedniej zgody, za wyjątkiem podmiotów tworzących będących uczelniami medycznym oraz MON.

Wojewoda zasięga opinii dyrektora oddziału wojewódzkiego NFZ. Brak opinii w ciągu 7 dni oznacza opinię pozytywną. Wojewoda powinien wydać decyzję w ciągu 30 dni od złożenia wniosku. Upływ terminu nie oznacza jednak zgody. Od decyzji przysługuje odwołanie do Ministra Zdrowia.

Odrębną procedurę przewiduje § 9 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8.09.2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej  (OWU). Planowaną przerwę zgłasza się co najmniej 30 dni wcześniej, wskazując okres jej trwania. W przypadku świadczeń szpitalnych zgoda NFZ jest udzielana w terminie 14 dni, a w przypadku świadczeń ambulatoryjnych – 8 dni. Brak sprzeciwu w odpowiednim terminie oznacza zgodę.

Obie procedury są od siebie niezależne i powinny być prowadzone równolegle.

Odrębny tryb dotyczy przerw wskutek siły wyższej albo decyzji administracyjnej wydaną na podstawie odrębnych przepisów. Kierownik zawiadamia wtedy wojewodę w terminie 3 dni roboczych od zaistnienia przyczyny (art. 34 ust. 8 u.d.l.). Przewidywalne trudności kadrowe nie oznaczają automatycznie siły wyższej, choć nagły brak personelu może w niektórych przypadkach zostać tak zakwalifikowany.

Pominięcie procedury może skutkować nałożeniem na kierownika osobistej kary pieniężnej do wysokości trzykrotności miesięcznego wynagrodzenia (art. 35 u.d.l.). Nieprawidłowe wykonywanie umowy z NFZ może też rodzić konsekwencje finansowe przewidziane w OWU i umowie.

Likwidacja oznacza usunięcie oddziału ze struktury i zakończenie udzielania w nim świadczeń. Nie jest likwidacją z art. 60 u.d.l. i nie wymaga zgody wojewody w trybie art. 34 u.d.l.

Podział kompetencji między dyrektora a podmiot tworzący należy ustalić przede wszystkim na podstawie statutu konkretnego SPZOZ. Nie każda likwidacja oddziału automatycznie wymaga bowiem zmiany statutu. Jeżeli jednak statut wymienia likwidowaną komórkę lub określa zakres działalności, który ma zostać zmieniony, konieczna będzie odpowiednia uchwała (art. 42 ust. 4 u.d.l.).

Ograniczenie działalności wymaga opinii rady społecznej (art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b u.d.l.), podobnie jak zmiana regulaminu organizacyjnego (art. 48 ust. 2 pkt 2 lit. f u.d.l.).

Osobnej analizy wymaga umowa z NFZ. § 38 pkt 1 OWU przewiduje możliwość jej wygaśnięcia w całości lub części po zaprzestaniu objętej nią działalności. Z kolei § 34 OWU określa obowiązki informacyjne, w tym co najmniej 30-dniowe wyprzedzenie w określonych przypadkach oraz obowiązek poinformowania o dokonanej zmianie w terminie 7 dni. O zamiarze likwidacji lub zaprzestania działalności należy informować niezwłocznie.

Szpitale objęte systemem podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej muszą ocenić wpływ likwidacji oddziału na ryczałt i kwalifikację do sieci szpitali. Art. 159a ust. 4 ustawy z dnia 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (u.ś.o.z.) przewiduje możliwość wykreślenia profilu z umowy na wniosek świadczeniodawcy, przy spełnieniu przesłanek ustawowych, w tym racjonalizacji struktury świadczeń i zabezpieczenia dostępu do leczenia.

W obu wariantach szpital musi zaplanować kontynuację leczenia, uzgodnić przekazanie pacjentów i zapewnić odpowiedni transport. Nadal odpowiada za dokumentację medyczną i obsługę wyników badań otrzymanych po wstrzymaniu pracy oddziału.

Po zakończeniu realizacji umowy w danym zakresie pacjent może zapisać się w innej placówce. Ustalając kolejność przyjęć, uwzględnia ona pierwotną datę zgłoszenia, którą dotychczasowy szpital potwierdza bezpłatnym zaświadczeniem.

Zawieszenie ani likwidacja oddziału nie powodują również automatycznego rozwiązania umów z personelem. Przy czasowym wstrzymaniu trzeba ocenić możliwość pracy w innych komórkach oraz uwzględnić ewentualne koszty wynagrodzenia za czas pozostawania w gotowości.

Likwidacja oddziału może wymagać zmiany warunków pracy lub rozwiązania umów, z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 13.03.2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników.

Czasowe wstrzymanie działalności oddziału i jego trwała likwidacja nie są rozwiązaniami zamiennymi. Pierwsze zakłada powrót do udzielania świadczeń po usunięciu przeszkód i wymaga uzyskania zgody wojewody oraz przeprowadzenia odrębnej procedury wobec NFZ. Drugie oznacza trwałą zmianę struktury szpitala, wymaga weryfikacji statutu, regulaminu organizacyjnego, kontraktu z NFZ i konsekwencji pracowniczych.

W obu przypadkach decyzję należy poprzedzić analizą nie tylko potencjalnych oszczędności, ale również kosztów pozostających po wstrzymaniu działalności, wpływu reorganizacji na finansowanie z NFZ i kwalifikację do PSZ oraz możliwości zabezpieczenia potrzeb zdrowotnych pacjentów. Wybór rozwiązania nie powinien być zatem wyłącznie reakcją na bieżące problemy kadrowe lub finansowe.

Nowy standard opieki okołoporodowej – istotne zmiany i ich znaczenie

Klikając „Akceptuję cookies”, zgadzasz się na przechowywanie plików cookie na swoim urządzeniu w celu usprawnienia nawigacji w witrynie, analizy korzystania z witryny i pomocy w naszych działaniach marketingowych.

Przejdź do treści