ALERT PRAWNY: AI Act od 2 sierpnia 2026 r.  Jakie obowiązki zaczęły obowiązywać i co oznaczają dla przedsiębiorców?

Z dniem 2 sierpnia 2026 r. częściowo zaczęły obowiązywać przepisy Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia zharmonizowanych przepisów dotyczących sztucznej inteligencji oraz zmiany rozporządzeń (WE) nr 300/2008, (UE) nr 167/2013, (UE) nr 168/2013, (UE) 2018/858, (UE) 2018/1139 i (UE) 2019/2144 oraz dyrektyw 2014/90/UE, (UE) 2016/797 i (UE) 2020/1828 (akt w sprawie sztucznej inteligencji), znanego jako AI Act.  Warto zatem, by m.in. przedsiębiorcy korzystający z rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji zweryfikowali, czy ich sposób wykorzystywania spełnia obowiązki nałożone wyżej wskazanym aktem prawnym, w tym w zakresie transparentności.

Regulacje te mają znaczenie nie tylko dla dostawców systemów AI, ale również dla przedsiębiorców wykorzystujących gotowe rozwiązania dostępne na rynku. Dotyczy to w szczególności chatbotów, narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji oraz innych systemów wykorzystywanych w obsłudze klienta, marketingu czy codziennych procesach biznesowych.

Obowiązki transparentności

Przepisy art. 50 AI Act przewidują szereg obowiązków związanych z transparentnością wykorzystywania systemów sztucznej inteligencji. To, które z nich znajdą zastosowanie
w konkretnym przypadku, zależy od rodzaju systemu oraz roli danego podmiotu.

Kogo dotyczą nowe regulacje?

Dla ustalenia zakresu ciążących na danym podmiocie obowiązków kluczowe znaczenie ma jego rola na gruncie rozporządzenia. W tym zakresie rozporządzenie rozróżnia przede wszystkim:

• dostawcę, oznacza osobę fizyczną lub prawną, organ publiczny, agencję lub inny podmiot, które rozwijają system AI lub model AI ogólnego przeznaczenia lub zlecają rozwój systemu AI lub modelu AI ogólnego przeznaczenia oraz które – odpłatnie lub nieodpłatnie – pod własną nazwą lub własnym znakiem towarowym wprowadzają do obrotu lub oddają do użytku system AI;
• podmiot stosujący, oznacza osobę fizyczną lub prawną, organ publiczny, agencję lub inny podmiot, które wykorzystują system AI, nad którym sprawują kontrolę, z wyjątkiem sytuacji, gdy system AI jest wykorzystywany w ramach osobistej działalności pozazawodowej.

Określenie, w której z tych ról występuje przedsiębiorca, ma zasadnicze znaczenie dla oceny, jakie obowiązki znajdują zastosowanie w jego przypadku.

Do najważniejszych obowiązków należą:

• dla dostawców – informowanie osób fizycznych o interakcji z systemem AI;
• dla dostawców – oznaczanie określonych treści syntetycznych wygenerowanych lub zmodyfikowanych z wykorzystaniem AI;
• dla podmiotów stosujących – przekazywanie informacji o stosowaniu systemów rozpoznawania emocji oraz systemów kategoryzacji biometrycznej;
• dla podmiotów stosujących – ujawnianie wykorzystania treści typu deepfake w przypadkach przewidzianych przez AI Act.

Deepfake i teksty generowane przez AI

Szczególne znaczenie dla przedsiębiorców stosujących w obsłudze klienta czy marketingu obrazy, treści dźwiękowe lub treści wideo wygenerowane przez AI lub zmanipulowane przez AI, może mieć art. 50 ust. 4 AI Act.

Należy wyjaśnić, że w ramach AI Act „deepfake” oznacza wygenerowane przez AI lub zmanipulowane przez AI obrazy, treści dźwiękowe lub treści wideo, które przypominają istniejące osoby, przedmioty, miejsca, podmioty lub zdarzenia, które odbiorca mógłby niesłusznie uznać za autentyczne lub prawdziwe.

Zgodnie z art. 50 ust. 4 Act AI natomiast podmioty stosujące system AI, który generuje obrazy, treści audio lub wideo stanowiące treści deepfake lub który manipuluje takimi obrazami lub treściami, winny co do zasady ujawniać, że treści te zostały sztucznie wygenerowane lub zmanipulowane.

Informacje te winny być przekazywane zainteresowanym osobom fizycznym w jasny i wyraźny sposób, najpóźniej w momencie pierwszej interakcji lub pierwszego stosowania. Informacje te muszą spełniać mające zastosowanie wymogi dostępności.

Co warto zrobić już teraz?

Wejście w życie niektórych obowiązków wskazanych w Act AI winno skłonić przedsiębiorców do przeprowadzenia przeglądu rozwiązań AI wykorzystywanych w ich organizacji.

W szczególności warto:

• zidentyfikować systemy AI wykorzystywane w działalności;
• ustalić rolę przedsiębiorcy w procesie korzystania z systemów AI;
• zweryfikować, czy i które obowiązki wynikające z art. 50 AI Act mają zastosowanie dla danego przedsiębiorcy;
• przeanalizować sposób publikowania treści tworzonych z wykorzystaniem AI;
• dostosować procedury wewnętrzne oraz komunikację z użytkownikami do nowych wymagań.

Podsumowanie

Z dniem 2 sierpnia 2026 r. rozpoczął się istotny etap praktycznego stosowania AI Act, w tym wobec przedsiębiorców korzystających z systemów sztucznej inteligencji. Już dziś zatem wiele organizacji powinno ocenić, czy sposób wykorzystywania sztucznej inteligencji odpowiada wymogom transparentności określonym w art. 50 AI Act. Przeprowadzenie takiej analizy pozwoli nie tylko ograniczyć ryzyko naruszenia nowych przepisów, ale również odpowiednio przygotować organizację do kolejnych etapów stosowania AI Act.