Paulina Kozłowska, adwokat
Większość z nas szybko zapomniała o pandemii, obostrzeniach, maseczkach i szpitalach jednoimiennych. Są jednak miejsca, w których zagadnienia te są nadal rozważane, pomimo że stan zagrożenia epidemicznego spowodowany zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 został zniesiony prawie trzy lata temu. Miejscami tymi są sądy powszechne i Sąd Najwyższy.
Sąd Okręgowy w Poznaniu, VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z dnia 18.02.2026 r. oddalił w całości powództwo w postępowaniu grupowym dotyczące tzw. dodatków covidowych dochodzonych przez personel jednego z wielkopolskich szpitali. Sprawa dotyczyła roszczeń pracowników medycznych i niemedycznych, którzy wykonywali pracę w okresie nasilonych zakażeń SARS-CoV-2 na przełomie grudnia 2021 r. i stycznia 2022 r.
Powództwo zostało wniesione w postępowaniu grupowym przez personel szpitala, zatrudniony lub świadczący usługi w zakładzie opiekuńczo-leczniczym. Powodowie wskazywali, że w grudniu 2021 r. i w styczniu 2022 r. wykonywali pracę lub świadczyli usługi w warunkach odpowiadających funkcjonowaniu oddziału covidowego.
W zakładzie doszło do rozprzestrzenienia zakażeń SARS‑CoV‑2 wśród pacjentów, a miał wykonywać obowiązki w warunkach stałego kontaktu z osobami zakażonymi. Powodowie argumentowali, że dyrektor szpitala nie utworzył oddziału covidowego oraz nie zgłosił pracowników i zleceniobiorców do wypłaty dodatków covidowych. W ocenie personelu dodatki te zdecydowanie się im należały.
Roszczenie zostało oparte przede wszystkim na treści art. 415 k.c. w zw. z art. 300 k.p. Powodowie twierdzili, że zaniechania dyrektora szpitala doprowadziły do powstania szkody w postaci niewypłaconych świadczeń.
Pozwany szpital konsekwentnie kwestionował zarówno podstawę prawną roszczeń, jak i możliwość przyznania dodatków covidowych osobom niewykonującym pracy w wyodrębnionym oddziale covidowym w szpitalu II poziomu zabezpieczenia covidowego.
Jednym z pierwszych zagadnień rozstrzyganych przez Sąd pracy była kwestia jego właściwości.
W uzasadnieniu wyroku podkreślono, że dochodzone świadczenia pozostają w ścisłym związku ze stosunkiem pracy (ewentualnie zlecenia), ponieważ były związane z wykonywaniem obowiązków pracowniczych w określonych warunkach. Sąd wskazał również, że roszczenia zostały skierowane przeciwko pracodawcy, a nie przeciwko NFZ.
Sąd zaakcentował także, że umowa zawarta pomiędzy NFZ a szpitalem miała charakter pactum in favorem tertii, czyli umowy na rzecz osoby trzeciej. Oznacza to, że pracownicy jako beneficjenci świadczenia mogli co do zasady dochodzić jego wypłaty bezpośrednio od szpitala.
Mimo przyjęcia ogólnej dopuszczalności dochodzenia roszczeń przez pracowników, Sąd powództwo oddalił. Rozstrzygające znaczenie miała interpretacja decyzji Ministra Zdrowia oraz zasad finansowania dodatków covidowych obowiązujących w spornym okresie. Zasady przyznawania dodatków covidowych zmieniały się bowiem na przestrzeni miesięcy i nie były jednoznaczne.
Sąd uznał, że dodatki covidowe na przełomie lat 2021 i 2022 były ściśle związane z wykonywaniem pracy w formalnie wyodrębnionych oddziałach covidowych, w których zapewniano łóżka dla pacjentów z podejrzeniem lub potwierdzonym zakażeniem SARS‑CoV‑2.
W uzasadnieniu wyroku podkreślono, że:
Sąd przyjął, że sam fakt kontaktu z pacjentami zakażonymi SARS‑CoV‑2 nie był wystarczający do nabycia prawa do dodatku na przełomie grudnia 2021 r. i stycznia 2022 r.
W praktyce oznacza to, że decydujące znaczenie miały nie tylko realia wykonywania pracy, lecz także formalna organizacja świadczeń zdrowotnych i istnienie wyodrębnionego oddziału objętego decyzjami wojewody.
Sąd uznał również, że powodowie nie wykazali przesłanek odpowiedzialności deliktowej z art. 415 k.c., do której się odwoływali, w szczególności bezprawności działania dyrektora szpitala oraz adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy działaniami dyrekcji a niewypłaceniem świadczeń.
Zdaniem Sądu dyrektor szpitala działał w granicach obowiązujących Szpital decyzji administracyjnych nakładających obowiązek zapewnienia łóżek dla pacjentów z COVID-19 i umów zawartych z NFZ, w których odwołano się wprost do przesłanek przyznawania dodatków wynikających z poleceń Ministra Zdrowia. Nie miał możliwości dowolnego kreowania oddziałów covidowych ani zgłaszania do wypłaty dodatków wszystkich osób mających kontakt z pacjentami zakażonymi.
Sąd podkreślił również, że niewykonanie zobowiązania samo w sobie nie oznacza jeszcze czynu niedozwolonego w rozumieniu art. 415 k.c. Aby można było mówić o odpowiedzialności deliktowej, konieczne byłoby wykazanie naruszenia obowiązku powszechnego albo zasad współżycia społecznego. W ocenie Sądu takie okoliczności w sprawie nie wystąpiły.
Na szczególną uwagę zasługuje ocena charakteru pracy wykonywanej przez powodów (pracowników i zleceniobiorców).
Sąd wskazał, że dodatki covidowe miały stanowić rekompensatę za pracę wykonywaną w szczególnych warunkach oddziałów covidowych oraz motywować personel do podejmowania pracy w środowisku podwyższonego ryzyka. Jednocześnie Sąd uznał, że powodowie wykonywali zwykłe obowiązki pracownicze, choć oczywiście w okresie zwiększonego zagrożenia epidemicznego. Zaakcentowano jednak, że pracownicy oddziałów covidowych byli narażeni na istotnie większe ryzyko, stres i dolegliwości związane z organizacją pracy niż personel oddziałów niecovidowych.
To stanowisko może mieć istotne znaczenie dla innych postępowań dotyczących dodatków covidowych, szczególnie tych, w których personel dochodzi świadczeń wyłącznie z powodu kontaktu z zakażonymi pacjentami w ramach oddziałów, w których nie wyodrębniono łóżek covidowych. Pomimo upływu czasu i stopniowego zacierania się wspomnień związanych z pandemią, spory takie nadal znajdują się na wokandzie.
Omawiane orzeczenie wpisuje się w szerszą linię sporów dotyczących dodatków covidowych i pokazuje, jak duże znaczenie mają w tych przypadkach szczegółowe kryteria formalne wynikające z polecenia Ministra Zdrowia (kierowanego nie do podmiotów leczniczych, ale do Prezesa NFZ), decyzji wojewodów oraz umów zawieranych z NFZ.
Wyrok jest prawomocny. Szpital reprezentowała adwokat Paulina Kozłowska.
Otrzymuj eksperckie analizy, komentarze do nowych regulacji oraz wskazówki, które pomogą Ci podejmować decyzje biznesowe.
Klikając „Akceptuję cookies”, zgadzasz się na przechowywanie plików cookie na swoim urządzeniu w celu usprawnienia nawigacji w witrynie, analizy korzystania z witryny i pomocy w naszych działaniach marketingowych.